Bu Zam Normal mi? | Fiyat Artış Denetleme Motoru

Markette, faturada veya aboneliklerde karşılaştığınız fiyat artışlarını sadece yüzdeyle değil; Dolar, Altın ve aylık Enflasyon verileriyle kıyaslayarak 'Normal' olup olmadığını analiz eden tüketici asistanı.

Calculate

İlgili Temel Hesaplamalar Hesaplayıcıları

Yüzde Hesaplama Ustası (Hepsi Bir Arada)

Türkiye'nin en kapsamlı yüzde hesaplama motoru. Sadece oran değil; KDV Dahil/Hariç ayrıştırma,...

HESAPLA

Kısa cevap

Bir fiyat artışının 'Normal' kabul edilmesi için, artış oranının aynı dönemdeki aylık TÜFE (Enflasyon) ve döviz kurlarındaki yükselişin üzerine %10-20'den fazla 'Vade Farkı' koymaması beklenir. Türkiye'de bir ürünün fiyatı 1 yılda %70'ten fazla arttıysa, bu artış resmi enflasyonun üzerindedir ve 'Agresif' sınıfa girer. %100'ü aşan artışlar ise genellikle 'Olağan Dışı' (Fahiş) olarak değerlendirilir ve Haksız Fiyat Artışı Bildirim Sistemi (HFA) üzerinden şikayet edilebilir.

Zammın piyasa gerçeklerine mi yoksa 'Fahiş Fiyat'a mı dayandığını görün.

Formül

Zam Oranı = (Yeni-Eski)/Eski. Sapma = Zam Oranı - (Aylık_CPI * Ay_Sayısı)。 Dolar Değişimi = (Yeni_Dolar - Eski_Dolar) / Eski_Dolar。

How It Works

Ürünün 'Eski Fiyatını' (Hangi fiyattan hatırlıyorsanız) girin.
Şu anki 'Yeni Fiyatı' yazın.
İki fiyat arasında yaklaşık kaç 'Ay' geçtiğini seçin (Hike hızı için kritik).
Analiz sonucunda zammın enflasyon ve dolar bazında 'Normal/Haksız' olduğunu anında görün.

Formula:

Sapma = ((Yeni/Eski)-1)*100 - (Aylık_TÜFE * Ay)

Examples

Geçen ay 100 TL olan peynir bu ay 150 TL oldu. Normal mi?

Result: %50 Artış. 1 aylık enflasyon %4-5 iken bu artış %50 ise bu 'Fahiş' bir zammır.

Dolar artınca her şeye doğrudan zam gelmesi normal mi?

Result: Girdi maliyeti döviz olan (yakıt, teknoloji) ürünlerde evet; ancak tamamen yerli üretimde anında yansıma 'Dolarizasyon' etkisidir ve şüphelidir.

Frequently Asked Questions

Fahiş fiyat artışı (HFA) tam olarak nedir?

Tedarik zincirinde bir aksama veya maliyet artışı olmaksızın, fiyatın spekülatif olarak çok yüksek seviyelere çekilmesidir.

Zammı nerede şikayet edebilirim?

T.C. Ticaret Bakanlığı HFA (Haksız Fiyat Artışı) şikayet sistemi ve Alo 175 Tüketici Hattı üzerinden bildirimde bulunabilirsiniz.

Dolar yerinde sayarken neden her gün etiket değişiyor?

Buna 'Yapışkan Enflasyon' denir. Esnaf, dükkan kirası ve işçilik (asgari ücret) maliyetlerindeki artışı dolaylı olarak fiyatlara yansıtmaya devam eder.

Bu hesaplayıcı kira artışları için kullanılabilir mi?

Evet, ancak konut kiralarında bazen %25 gibi sabit yasal sınırlar olabiliyor. Bu araç yasal sınırı değil, piyasa enflasyonuna göre 'hakkaniyetli' zammı ölçer.

Hangi ürün grupları en hızlı zamlanır?

Taze gıda (mevsimsel) ve ithal elektronik (kur bazlı) en hızlı tepki veren gruplardır. Hizmet sektörü ise asgari ücret dönemlerinde tek seferlik büyük sıçramalar yapar.

Önemli noktalar

Haksız Fiyat Artışı (HFA): Serbest piyasa kurallarına aykırı, maliyet artışıyla açıklanamayan aşırı fiyat yükseltme eylemidir. Para İlüzyonu (Money Illusion): Lira bazlı fiyatların artmasına rağmen, ürünün Dolar veya Altın bazlı değerinin sabit kalması veya düşmesi durumudur. TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi): Ortalama bir hane halkının tükettiği mal ve hizmet sepetindeki fiyat değişim hızıdır. Girdi Maliyetleri (Cost-Push): İşçilik, enerji ve hammadde maliyetlerinden kaynaklanan 'haklı' fiyat artışlarıdır.

Trend ve Davranış Analizi

Fiyat analiz grafiğinde 'Ürün Fiyatı' (Mavi) çizgisi, 'Dolar' (Yeşil) ve 'Enflasyon' (Turuncu) çizgilerinin üzerine çıktığında, ürünün reel olarak pahalılaştığını görürüz. Eğer Mavi çizgi diğer iki göstergenin de çok uzağındaysa (Gap), bu durum satıcının gelecekteki enflasyonu önceden fiyatladığını (Overshooting) veya rekabetin azaldığı bir alanda haksız fiyat artışı yapıldığını kanıtlar. Tersine, Doların altında kalan bir artış 'Göreceli İndirim' demektir.